An agreg : ar wech kentañ e istor ar brezhoneg !
An agreg : ar wech kentañ e istor ar brezhoneg ! © Domaine public
Campus Mazier, Sant Brieg, e lec'h vo graet ar stummadur
Campus Mazier, Sant Brieg, e lec'h vo graet ar stummadur © Domaine public

A-raok an 12 a viz Here e vo ret deoc'h lakaat hoc'h anv, evit ar c'hentañ agregadur istor ar brezhoneg

A-raok an 12 a viz Here e vo ret deoc'h lakaat hoc'h anv, evit ar c'hentañ agregadur istor ar brezhoneg.

Ensavet ez eus bet un agregadur evit « yezhoù Frañs » d’ar 15 a viz Meurzh 2017.Talvezout a ra evit seizh yezh : brezhoneg, euskareg, katalaneg, korseg, kreoleg, okitaneg ha tahisianeg, ha digoret postoù diouzhtu ar bloaz-mañ (den ebet ne oar pegement, dre ma vez pevar evit ar c'hapes, kredapl bras e vor ur post hepken) e brezhoneg, korseg hag okitaned.

Kavet e vez ar program en linenn war lec'hienn ministerezh an Deskadurezh, war al lec'hienn "Devenir enseignant".

C'hwec'h amprouenn a zo, teir degemeradusted, dre skrid hag a vo dalc'het e miz Meurzh. Teir amprouennn degemer, dre gomz, hag a zlefe bezañ dalc'het e miz Mezheven, hervez Ronan ar C'hoadig, e karg eus ar c'honkour.

Ur skrid-displeg hag a vo da sevel e galleg dindan seizh eurvezh. « La Révolution française et les langues de France » zo bet lakaet da brogramm an amprouenn-se.

A-hend-all ’vo un destenn lennegel da zisplegañ e brezhoneg, dindan seizh eurvezh ivez. Peder oberenn zo bet lakaet war ar roll : "Trois poèmes en moyen-breton", "Kammdro an Ankoù", "Itron Varia Garmez" hag "Un dornad plu".

Hag evit echuiñ ’vo div destenn da dreiñ dindan c’hwec’h eurvezh : unan eus ar brezhoneg d’ar galleg ; eben eus ar galleg d’ar brezhoneg. Aze n’eus tamm programm ebet.

Dre gomz e vo ur gentel da brientiñ dindan pemp eurvezh, un displegadur yezhoniel hag un displegadur lennegel. Daou dem zo bet lakaet er programm : « barzhoniezh e brezhoneg ar bloavezhioù 1970 » hag « ar brezhoneg er skol eus an Trede Republik d’al lezenn Deixonne ». N'ues ket a eil danvez.

Ha pa vez goulennet digant Ronan ar C'hoadig perak tremen an Agreg, setu ar pezh a vez respontet gantañ :

"Da zigentañ peogwir eo ur genstrivadeg a zegas lorc’h d’hor yezh. Start ’oa bet gounit ar C’hapes, startoc’h c’hoazh ur genstrivadeg evit ar skolaerien divyezhek, ha c’hoazh n’int ket peurvat. Ho pet soñj eus ar pezh a skrive an akademiad Jean Dutourd e 1985 :  

Monsieur Lang ayant créé un Capes de patois breton, pourquoi ne pas créer un Capes de mendicité ? Il y a une culture à préserver, comme on dit de nos jours. 

Ranket zo bet gortoz tregont vloaz evit kaout an agregadur, ur genstrivadeg arouezius eus dreistelezh ar studioù e Frañs… Un druez ’vefe ne vefe ket ur bern tud o lakaat o anv evit klask tapout anezhañ. Bastañ a ra d’un ezhomm, ouzhpenn-se."

Hag ar stummadur ?

E Sant Brieg e vo digoret ur stummadur d'an agregadur, ha skol veur Brest o reiñ dorn dezhe (112 eurvezh stummadur, strollet d'ar merc'her evit ma c'hellfe ar studierien heuliañ an eurvezhioù kelenn). Digoret e vo ar stummadur-se a-benn nebeut. Ar re a fell dezhe lakaat o anv a c’hell kas keloù da sekretourva Kevrenn geltiek Roazhon 2 : annie.mordelet@univ-rennes2.fr pe thomas.nouvion@univ-rennes2.fr (pe dre bellgomz, d’an niverenn 02 99 14 17 02)..

Fanny Chauffin

Youtubeuse, docteure d'Etat en breton-celtique à l'Université Rennes 2 / Haute Bretagne, enseignante, militante des droits humains à Cent pour un toit Pays de Quimperlé, des langues de Bretagne avec Diwan, Aita, GBB, ...., féministe, enseignante, vidéaste, réalisatrice, conteuse, chanteuse, comédienne amateure, responsable depuis vingt ans du concours de haikus de Taol Kurun, des prix littéraires Priz ar Vugale et Priz ar Yaouankiz, ...